استاندارد آسانسور در ایران چیست؟
مقدمهای درباره استاندارد
استاندارد در لغت به معنای معیار و مطابق یک مبنا که از نظر عموم پذیرفته شده است گفته میشود. در کل جهان برای ساخت یک پروژه، یک سری قوانین وجود دارند که باید رعایت شوند و به آن "استاندارد" میگویند. از طراحی خودرو، ساختمان گرفته تا انواع پروژههای دیگر همگی دارای یک استاندارد مشخص شده هستند که طبق این استادارد طراحی و تولید می شوند. در آسانسور نیز این استاندارد در مرحله ساخت، طراحی، نصب و نگهداری شناخته میشود چرا که از این قاعده جدا نیست و برای آن هم استانداردی تعریف شده است.
استاندارد در آسانسور چیست؟
یکی از مسائلی که در استاندارد آسانسور از آن گفتهشده است، پیروی از قوانین برای ساخت و نصب آسانسورهای برقی است. به این نحو که سلامت و امنیت ترمز کابین در طبقه موردنظر بدون نقص و خطر باشد. به وسیله کابلهای قوی و زنجیرهای فلزی محکم از بالای ساختمان آویزشده و بین ریلهای های صلب با حداکثر 15 درجه انحراف از راستای قائم حرکت میکند. درواقع استاندارد آسانسور مجموعهای از قوانین و قاعدههایی است که توسط سازمان ملی استاندارد جهت طراحی و نصب آسانسور به هدف امنیت و سلامت افراد در آسانسور تالیف شده است. در توصیف استاندارد آسانسور عواملی چون موارد خاص محیطی، اقلیمی، احتمال انفجار، زلزله و دیگر مسائل نیز در نظر گرفته میشود.
تفاوت استاندارد با ایمنی در آسانسور چیست؟
استاندارد داشتن در آسانسوربه معنای ایمن بودن آن نمیتواند باشد. چراکه آسانسور ممکن است دارای گواهی استاندارد باشد اما ایمنی کافی و مناسب را برای استفاده نداشته باشد. برای اینکه از ایمنی آسانسوری مطمئن شویم باید بازرسی ادواری روی آن صورت بگیرد. زیرا برای اخذ استاندارد ادواری آسانسور، مسئول آسانسور یا مدیرساختمان موظف است که آسانسور را سرویس دورهای بکند.
اهمیت استاندارد آسانسور
طبق آمار کشور تقریبا 90 درصد آسانسورهای کشور دارای استاندارد آسانسور نیستند. در واقع غیر استاندارد هستند و همین امر منجر به بروز حوادث خطرناک و جبران ناپذیری میشود. از آنجایی که از این وسیله برای راحتی رفت و آمد استفاده میشود باید به حفظ، امنیت و سلامت مصرفکنندگان آن نیز توجه ویژهای بشود. براساس گفته کارشناسان خدمات ایمنی، استاندارد آسانسور از واجبات استانداردهای ساختمانی به شمار میرود و بدون آن نمیتوان موفق به دریافت پایان کار ساختمان یا همان دریافت سند ساختمان شد.
انواع استاندارد ساختمان
گواهی استاندارد اولیه آسانسور:
براساس قوانین جدید مالکین و پیمانکاران برای دریافت پایان کار ساختمان خود باید ابتدا گواهی استاندارد خود را بهدست بیاورند. این گواهی در این مرحله اخذ میشود، که آن را گواهی استاندارد اولیه مینامند (بعد از اتمام ساخت ساختمان). نکتهای که وجود دارد این است که ساکنین ساختمان و افراد عادی قبل از دریافت گواهی استاندارد نباید از آسانسور استفاده کنند و سوار آن شوند.
برای دریافت این گواهی به مدارک ذیل نیاز دارید:
کپی از صفحه اول پروانه ساخت متقاضی
کپی از پشت و رو کارت ملی متقاضی
کپی از صفحه اول شناسنامه متقاضی
شما باید مدارک بالا را جهت پیگری برای گرفتن گواهی اولیه استاندارد تحویل شرکت نصب کننده آسانسور بدهید.
گواهی استاندارد ادواری آسانسور:
ساکنین موظفند برای اطمینان از سلامت آسانسور، حرکت و ایمنی گواهی استاندارد خود را سالانه تمدید کنند که به این گواهی گواهی ادواری گفته میشود. این گواهی از نظر قانونی واجب نیست اما از نظر فنی واجب است چرا که این کار باعث امنیت سرنشینان آسانسور می شود و در صورت بروز اتفاق مدیرساختمان دچار گرفتاری نشود. مخصوصا در ساختمانهای پر رفت و آمد این کار امری حیاتی است که مدیر یا مسئول ساختمان باید انجامش دهد.
به مرور زمان طبق قوانین آسانسور الزامات و معیارهای جدیدی برای ارتقای ایمنی و کارکرد آسانسورها اجرا شده است. یکی از این قوانینها، نصب کلید چراغ برای روشنایی در موتورخانههای آسانسور میباشد. براساس این قانون کلید یا چندین کلید برای روشن کردن و خاموش کردن به منظور روشنسازی موتورخانه، باید در نزدیکی در که نقاطی قابل دسترس هستند نصب شود. این کلیدها باید دارای علامت مشخص روشن و خاموش باشد. همچنین ارتفاعی که این کلید نصب میشود نیز بسیار مهم است. بنابراین اپراتور یا افرادی که وارد موتورخانه آسانسور میشوند میتوانند به راحتی اقدام به روشن یا خاموش کردن چراغها کنند.
مدت زمان گرفتن گواهینامهها:
مدت زمان دریافت گواهینامه اولیه بین 20 تا 35 روز زمان زمان میبرد. برای دریافت گواهینامه ادواری نیز شما به 10 تا 30 روز زمان نیاز دارید. البته باید این را در نظر داشت که زمان دریافت گواهیها به مواردی مثل کارهایی که کارفرما برای ساختمان انجام میدهد و شرکت بازرسی موردنظر بستگی دارد و ممکن است حتی این زمان کمتر از چیزی که گفته شده زمان ببرد.
مدت اعتبار گواهی استاندارد آسانسور:
گواهینامههای اعتباری که از سوی سازمان ملی استاندارد اعطا میشود، دارای اعتبار یکساله هستند و بعد از یکسال نیازمند به بازرسی و دریافت گواهیهای مجدد توسط شرکت مربوطه هستند. نکته قابل توجه این است که فقط شرکتهایی که دارای پروانه طراحی ومونتاژ آسانسور هستند میتوانند این گواهی را اخذ و به مدیران و مالکان بزرگوار کمک کنند.
مراحل دریافت گواهی استاندارد آسانسور:
- اطمینان از اینکه تمام مراحل ساخت و ساز ساختمان به پایان رسیده است.
- ارسال مدارک موردنیاز ائم از پروانه ساختمانی و... به شرکت موردنظر
- ثبت نام اینترنتی توسط شرکت
- تایید نهایی بازرس
- انتظار جهت اعلام تاریخ توسط شرکت بازرسی
- بستن قرارداد سرویس یکساله بین کارفرما و پیمانکار
- پرداخت وجه بازرسی توسط کارفرما و ارائه فیش اصلی به شرکت
- ارسال نقشه، محاسبات و همچنین فرم مهندس ناظر توسط شرکت به شرکت بازرسی
- بازرسی آسانسور توسط بازرس مربوطه با حضور نماینده شرکت
- تحویل گواهی تاییدیه استاندارد آسانسور به کارفرما توسط شرکت بازرسی
- ارسال کپی برابر اصل قرارداد سرویس ونگهداری یکساله وانجام بیمه نامه آسانسور به شرکت بازرسی برای تکمیل نمودن پرونده
حوادث ناشی از عدم استفاده از استاندارد در آسانسور
زمانی که از استاندارد در آسانسور استفاده نشود باعث بروز حوادث زیادی میشود. عمدتا حوادث ناشی از آسانسور شامل حبس شدن مسافران و سرنشینان در کابین، احساس خفگی و تنگی نفس به علت تهویه نامناسب، گیرکردن بین در و کابین در مسیر حرکت میباشد. طبق چیزی که اورژانس کشور در خصوص این مسئله میگوید این است که علت اصلی این اتفاق اکثرا قطعی برق است که با این اتفاق حوادثهای دیگر را نیز به دنبال دارد. علت دیگر میتوان به سوارشدن سرنشینان بیش از ظرفیت کابین اشاره کرد. همچنین سقوط افراد در چاهک یا روی کابین که عمده علت آن قفل نشدن در ورودی زمانیکه آسانسور در طبقات توقف نکرده است. یا خطای تعمیرکار آسانسور در هنگام تعمیرات و یا پاره شدن کابلها به دلایل مختلف یکی دیگر از حوادث شایع در آسانسور است
محتوای این استاندارد درباره جنبه های مختلف حوادث احتمالی آسانسور از جمله موارد زیر است :
خطرات احتمالی ناشی از بریده شدن، تصادف و له شدن، سقوط، ضربه، برخورد، گیرافتادن، آتش گرفتگی، برق گرفتگی
خرابی به دلایلی نظیر آسیب مکانیکی، فرورفتگی، خوردگی و …
اشخاصی که ایمنی آنها باید تامین شود : استفاده کنندگان ، بازرسان و کارکنان تعمیر و نگهداری
اجزایی که باید ایمنی آنها تامین شود : بارهای داخل کابین، تجهیزات آسانسور و ساختمان محل نصب
چرا رعایت استاندارد آسانسور واجب است؟
کاهش هزینههای تعمیر:
اگر هنگام نصب از روش درست و صحیحی استفاده شود دیگر نیازی نیست که به صورت مکرر اقدام به تعمیر شود. و طول عمر آسانسور بیشتر میشود.
جلوگیری از مشکلات قانونی:
در ایران مانند بسیاری از کشورهای دیگر، داشتن استاندارد الزامی است و در صورت عدم رعایت و نداشتن استاندارد، صاحبان ومالکان جریمه میشوند و یا با مشکلات حقوی برخورد خواهند کرد.
بالارفتن ارزش ساختمان:
ساختمانهایی که استاندارد آسانسورو تاییدیههای معتبر را دارا هستند، در بازار املاک از ارزش بالاتری نسبت به سایر ملکها برخوردار هستند.
بالارفتن ایمنی کاربران:
رعایت کردن ایمنی و داشتن استانداردهای آسانسور، خطرات ناشی از خرابی، سقوط کردن و یا گیر کردن کابین را کاهش میدهد. و کاربران و کسانیکه سوار میشوند با خیال آسوده از آن استفاده میکنند.
برای تغییر این متن بر روی دکمه ویرایش کلیک کنید. لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.
مهمترین موارد در تست و بازرسی آسانسور جهت دریافت استاندارد:
- کنترل روغندانها
- کنترل همه جانبه نحوهی باز و بسته شدن دربها
- برابر بودن فشار بر روی سیم بکسل
بررسی شستی جهت بالا پایین رویزیون
- بررسی زاویه فلکه و سیم بکسل
- حفاظ برای سیم بکسل
- نصب قلاب در سقف
- بررسی میزان روشنایی در موتورخانه
بررسی میکروسوئیچ دریچه
- اجرای صحیح بتون ریزی سقف و رعایت لبه 5 سانتیمتری دور حفرههای عبور کابلها و سیم بکسل
- اجرای دستورالعمل نجات اضطراری در موتورخانه
بررسی دریچه اضطراری در موتور خانه
- بررسی حفاظ گاورنر
- بررسی و کنترل سیستم ترمز
- بررسی کنترل فاز
- تست عملکرد پاراشوت
عدم وجود سیم برق و لوله آب در مجاور یکدیگر
- تست فیوزها
- کنترل و بررسی تمامی قسمتهای تابلو فرمان
- بررسی کلیدهای حرارتی
- کانال کشی برای سیم کشی چاه
- و...
- بررسی دقیق میکروسوئیچ مربوط به پاراشوت روی سقف کابین، که در زمان حرکت اگر سیم بکسل کشیده شد سریعا آن را قطع کند
بررسی و کنترل فاصله زیرکابین با کف چاه به فاصله 20 الی 25 سامنتی متر
در صورت نداشتن استاندارد آسانسور، مسئولیت حوادث با چه کسی است؟
در صورتی که آسانسور استاندارد نداشته باشد و در آن حادثهای رخ دهد افراد ذیل دارای مسئولیت این اتفاق هستند و باید جوابگو باشند.
مالک یا مدیر ساختمان:
براساس بند قانونیای که در مبحث مقررات ملی ساختمان آمده، مدیران و مالکان ساختمان باید در خصوص ایمن سازی و دریافت تاییدیههای موردنیاز آسانسور در جهت ایمنی و اطمینان از کارکرد مناسب و داشتن ایمنی موردنیاز در دوره بهرهبرداری ماهانه و سالانه اقدام کنند. در واقع مدیران وظیفه دارند ضمن همکاری با شرکت نصب آسانسور جهت دریافت استاندارد به اخذ قرارداد در خصوص سرویس و نگهداری ماهانه با آنها بپردازند.
شخص استفاده کننده یا بهرهبردار:
در حوادثی که پیش آمده اگر بهرهبردار نکات و استاندارها را رعایت نکرده باشد، در صورت بروز هرگونه حوادثی که منجر به خسارت مالی و جانی شود، طبق نظرکارشناسان، بهرهبردار باید تمامی خسارتهارا جبران کرده و به اقداماتی که لازم است انجام دهد بپردازد.
حوادث ناشی از عدم استاندارد آسانسور
حوادث ناشی از آسانسور عمدتا مبحوس شدگی و به علت تهویه نامطلوب مواردی چون تنگی نفس و همچنین گیر کردن و در رفتن آن و نیز ماندن اعضای بدن مسافران بین درها و در مسیر حرکت است. به گفته اورژانس کشور عمده ترین دلیل به وجود آمدن این حوادث را میتوان به قطع برق و محبوس شدن افراد در کابین آسانسور و همچنین سوار شدن تعداد بیش از ظرفیت مسافران اشاره کرد که بیش از باقی موارد پیش آمده است. این امر به خاطر فقدان سیستم black out و ژنراتور برق در ساختمان است. همچنین سوار شدن بیش از ظرفیت و پاراشوت کردن آسانسورها یا فقدان سرویس دوره ای و نگهداری مناسب و اصولی توسط مالکان از دیگر دلایل عمده در شکل گیری حوادث آسانسور است که خارج شدن اتاقک از ریل راهنما؛ جمع شدن سیستم فولادی روی کابین آسانسور و گیر پاچ کردن موتور و فرسودگی و خوردگی قطعات هم در این امر دخیل هستند. سقوط افراد در داخل چاهک یا روی کابین که معمولا به خاطر قفل نشدن در ورودی هنگامی که آسانسور در طبقات توقف نکرده است یا خطای تعمیر کار آسانسور در هنگام تعمیرات و پاره شدن کابلها به دلایل مختلف آمار قابل توجهی را در میان علل حوادث آسانسور به خود اختصاص داده است.
استاندارهای ملی طراحی آسانسور در ایران چیست؟
در ایران، رعایت استاندارد ملی طراحی آسانسور بسیار حائز اهمیت است. بعضی از مهمترین استاندارهای ملی شامل موارد زیر هستند:
استاندارد 6305:
شامل الزامات ایمنی آسانسورهای ساختمان مسکونی و تجاری است.
استاندارد 1-6303:
برای طراحی و نصب آسانسورهای الکتریکی از این استاندارد استفاده میشود.
استاندارد 2-6303:
از این استاندارد برای آسانسورهای هیدرولیکی بهکار میرود.
انواع موقعیتهای استاندارد مرتبط با آسانسور
استانداردهای ایمنی:
- استفاده از مواد مقاوم در برابر آتش
- استفاده از کلید برق در قسمت ورودی
استانداردهای عملکرد:
- کاهش لرزش کابین
- حفاظ برای سیم بکسل
استاندارهای نصب:
- بررسی زاویه فلکه و سیم بکسل
- برابر بودن فشار بر روی سیم بکسل
چطور از موقعیت استاندارد آسانسورمان آگاه شویم؟
از چندین سال پیش از سوی سازمان ملی استاندارد ایران به منظور استاندارد سازی آسانسورها امکان استعلام پیامکی به دلیل سهولت برای کاربران فراهم شد که در آن اطلاعاتی چون نام شرکت نصاب، نام شرکت بازرسی، تاریخ آخرین بازرسی و تاریخ انقضای بازرسی در آن وجود دارد. برای این کار کافیست که شناسه ملی آسانسور خودرا به سامانه پیامکی 10001517 ارسال کنید تا اطلاعات گفته شده را برایتان بفرستند. شناسه ملی آسانسور هر ساختمانی روی کابین آسانسور قابل مشاهده است.
استاندارهای تعیین شده برای افرادی که از آسانسور استفاده میکنند شامل چیست؟
- تهویه مناسب داشتن
- مجهز بودن به سیستم روشنایی
- الزامات به سرعت بالا اومدن آسانسور
- سیستم شناخت درب جهت باز و بسته شدن به موقع درب برای کم کردن خطر ورود و خروج افراد در کابین هنگام استفاده
- دارای تجهیزات ضد حریق
- استاندارد بودن فاصله سقف کابین با دیوار
- طراحی اصولی و خوب کابین که افراد احساس راحتی و امنیت کنند
دارای ترمز ایمنی ( پاراشوت)
- دارای سیستم زنگ هشدار در زمان قفل شدن درب یا ایستادن ناگهانی کابین
- وجود ضربهگیر در انتهای چاه زیر کابین
- مکانیزم قفل درب
- دارای رابط کاربری خوب برای پنل آسانسور
- داشتن تجهیزات ایمنی درب کابین
- و...
فضای مورد نیاز برای نصب آسانسور
بهطور کلی برای نصب آسانسور مسکونی حداقل به 2 تا 2/5 متر مربع فضا احتیاج است. باتوجه به مدل آسانسور مسکونی ممکن است به حدود 20 سانتی متر فضای گودال حفر شده در زیر آسانسور نیز احتیاج باشد. فضای موردنیاز برای نصب آسانسور عموما مرتبط به آسانسورهای خلا پنوماتیکی است که از نظر طراحی هم بدون گودال میباشند. استاندارد کابین آسانسورهای مسکونی معمولا حدود 1 متر عرض و 1/5 طول میباشد که احتیاج به یک بالابر دارد با اندازه 1/5 متر عرض و 2 متر طول . اما گاهیهم حداقل فضای نصب برای آسانسور مسکونی میتواند 1 متر در 1 متر باشد، البته زمانی که مجتمع مسکونی نیز کوچکتر باشد.
و در آخر
میدانیم که امنیت آسانسور یک امر خیلی مهم است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. این قضیه یکی از بنیادیترین مسائلی است که شرکتها برای ارائه خود روی آن تمرکز دارند تا بتوانند خدمات عالی به همراه اعتماد به مشتریان ارائه دهند. در رقابت شرکت ها فقط موضوع زیبایی و قیمت آسانسور در صدر رقابت نیست بلکه امنیت نیز بسیار پر اهمیت میباشد. پس حتما استانداردهای آسانسور را رعایت کرده و گواهی استاندارد را فراموش نکنید.